പാർലമെന്റിലെ കിളിയൊച്ചകൾ

പാർലമെന്റിലെ കിളിയൊച്ചകൾ
ജി.ഷഹീദ്

ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലായ പാർലമെന്റ് മന്ദിരം കേവലം രാഷ്ട്രീയ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്കും നിയമനിർമാണങ്ങൾക്കും മാത്രം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്ന ഒരിടമാണെന്നു നാം കരുതുന്നു. എന്നാൽ, ആ ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ, മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദകോലാഹലങ്ങൾക്കിടയിലും, ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന് പറയാൻ പക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അസാധാരണ ചരിത്രമുണ്ട്. സാലിം അലിയുടെ ഗവേഷണങ്ങളെച്ചൊല്ലി സഭ പ്രക്ഷുബ്ധമായ നെഹ്‌റുവിന്റെ കാലംമുതൽ, 46 വർഷം അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്ന ഒരു കുഞ്ഞൻ കുരുവിക്ക് കേന്ദ്രമന്ത്രി ‘ബിഗ് സല്യൂട്ട്’ നൽകിയ പുതിയ കാലംവരെ നീളുന്ന ആ കൗതുകകരമായ ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രവും വർത്തമാനവുമാണ് ഈ ലേഖനം അനാവരണംചെയ്യുന്നത്.

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലായ പാർലമെന്റ്, പലപ്പോഴും വാദപ്രതിവാദങ്ങളുടെയും നിയമനിർമാണങ്ങളുടെയും ശാസ്ത്രീയ ചർച്ചകളുടെയും മാത്രം വേദിയായാണ് നാം സങ്കല്പിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ആ കൂറ്റൻ ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ, മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദകോലാഹലങ്ങൾക്കപ്പുറം, ചിലപ്പോഴൊക്കെ പക്ഷികളുടെ നേർത്ത ചിറകടിയൊച്ചകളും മുഴങ്ങാറുണ്ട്. അതു ചിലപ്പോൾ പ്രതീകാത്മകമാകാം, അല്ലെങ്കിൽ അക്ഷരാർഥത്തിൽത്തന്നെയാകാം. വനം, വന്യജീവി, പരിസ്ഥിതി എന്നിവ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ കാലം മുതൽക്കേ സഭയിൽ ചർച്ചാവിഷയമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, 2025-ലെ ഓഗസ്റ്റ് മാസം ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു അവിസ്മരണീയമായ സുവർണ അധ്യായമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.

അന്നാണ്, അതുവരെ കേട്ടുകേൾവിയില്ലാത്ത ഒരു സംഭവത്തിന് ആ മന്ദിരം സാക്ഷ്യംവഹിച്ചത്. കേന്ദ്ര വനം സഹമന്ത്രി കീർത്തി വർധൻ തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽനിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, ഒരു കുഞ്ഞൻ കുരുവിക്ക്, അക്ഷരാർഥത്തിൽ ഒരു ‘ബിഗ് സല്യൂട്ട്’ (Big Salute) അർപ്പിച്ചു. എഴുപതിലേറെ വർഷത്തെ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ പാർലമെന്ററി ചരിത്രത്തിൽ ഇങ്ങനെയൊന്ന് ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു. കേവലം ഒരു പക്ഷി, ആദരവിന്റെ ആ ഔദ്യോഗിക മുദ്രണം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നത്.

കാരണം നിസ്സാരമായിരുന്നില്ല. 46 വർഷങ്ങളായി ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽനിന്ന് പൂർണമായും മറഞ്ഞിരുന്ന, വംശനാശം സംഭവിച്ചുവെന്ന് ഏതാണ്ട് തീർച്ചയാക്കിയ ഒരു പക്ഷിയെ—’ലോങ് ബിൽഡ് ബുഷ് വാർബ്ലർ’ (Long-billed Bush Warbler) എന്ന കുരുവിയെ—കാശ്മീരിൽ വീണ്ടും കണ്ടെത്തിയെന്ന ആനന്ദവാർത്തയാണ് മന്ത്രി സഭയെ അറിയിച്ചത്. അത് വെറുമൊരു അറിയിപ്പു മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച്, പ്രകൃതിയുടെ അതിജീവനശേഷിക്കു മുന്നിൽ ഭരണകൂടം നടത്തുന്ന വിനയാന്വിതമായ ഒരു വന്ദനമായിരുന്നു.

പഴയകാല ബ്രിട്ടീഷ് സൈനിക-പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഈ പക്ഷിയെ നിരീക്ഷിച്ച് കുറിപ്പുകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ പക്ഷിനിരീക്ഷകനായ ടി.ജെ. റോബർട്സ്, ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ഡീക്കൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രഫസർ കാതറീൻ ബുക്കാനൻ, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആർ.എസ്.പി. ബേറ്റ്സ് എന്നിവരെല്ലാം അരനൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് ഈ കുരുവിയെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കാശ്മീരിലെ കാർഗിൽ പ്രദേശത്തെ സുരു ഗ്രാമത്തിലെ പുൽമേടുകളിലാണ്, പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ നിശ്ശബ്ദത ഭേദിച്ച് ആ പക്ഷി വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. തമിഴ്‌നാട് സ്വദേശിയായ പക്ഷിനിരീക്ഷകൻ ഹരീഷ് തങ്കരാജ് ഉൾപ്പെട്ട അഞ്ചംഗ സംഘമാണ് 2025 ജൂലൈയിൽ ഈ ചരിത്രപരമായ കണ്ടെത്തൽ നടത്തിയത്. ശക്തിയേറിയ ടെലി ലെൻസ് ഉപയോഗിച്ച് അതിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്തിയും, നേർത്ത ശബ്ദം റെക്കോർഡ് ചെയ്തും അവർ തങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തൽ ശാസ്ത്രീയമായി രേഖപ്പെടുത്തി.

വെറുമൊരു ദൃശ്യം എന്നതിലുപരി, അതൊരു പുനർജന്മത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രമായിരുന്നു. ചാരനിറത്തിലുള്ള ഈ കുഞ്ഞൻ കുരുവി പ്രധാനമായും കാശ്മീരിലെ പുൽപ്രദേശങ്ങളിലും ബാർലിത്തോട്ടങ്ങളിലും മാത്രം കണ്ടുവന്നിരുന്ന ഒന്നാണ്. എന്നാൽ, റോഡ് വികസനത്തിന്റെയും മറ്റ് മാനുഷിക ഇടപെടലുകളുടെയും ഫലമായി അതിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥ തകർന്നടിഞ്ഞപ്പോൾ, ഈ പക്ഷിയും വിസ്മൃതിയിലേക്കു മറഞ്ഞു. അന്തർദേശീയ പ്രകൃതിസംരക്ഷണ യൂണിയൻ (IUCN) ഈ പക്ഷിയെ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിയവയുടെ പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പല സംഘങ്ങളും വർഷങ്ങളോളം കാശ്മീരിലെ മലനിരകളും താഴ്‌വരകളും അരിച്ചുപെറുക്കിയിട്ടും അതിനെ കണ്ടെത്താനായില്ല.

ബോംബെ നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റി (BNHS) പോലുള്ള അതിവിദഗ്ദ്ധരായ പക്ഷിഗവേഷകരും പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞരും അടങ്ങുന്ന സമിതിയാണ് ഈ കണ്ടെത്തലിന് ആധികാരികമായ സ്ഥിരീകരണം നൽകിയത്. ഇന്ത്യൻ പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിന്റെ അവസാനവാക്കെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന സ്ഥാപനമാണിത്. 1947 മുതൽ 1987 വരെ സാക്ഷാൽ സാലിം അലി ഈ സൊസൈറ്റിയുടെ അമരക്കാരനായിരുന്നു എന്നത് ഇതിന്റെ മഹത്വം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ആ സൊസൈറ്റിയുടെ മ്യൂസിയത്തിൽ, ഈ പക്ഷിയുടെ ഒരു ‘സ്പെസിമെൻ’ ഭദ്രമായി സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്—ഒരുപക്ഷേ, വരുംതലമുറയ്ക്ക് ഈ പക്ഷിയെ കാണാൻ മ്യൂസിയത്തിലെ ആ നിർജീവരൂപം മാത്രമേ ബാക്കിയുണ്ടാകൂ എന്നു കരുതിയിരുന്നിടത്താണ് ഈ അവിശ്വസനീയമായ തിരിച്ചുവരവ്.

പാർലമെന്റിലെ പക്ഷിപുരാണം

ഈ ‘സല്യൂട്ട്’ പാർലമെന്റിലെ ആദ്യത്തെ പക്ഷി ഇടപെടലല്ല, മറിച്ച് ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തേതു മാത്രമാണ്. ഇന്ത്യൻ പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഇതിഹാസമായ സാലിം അലിയുടെ പേര് പലതവണ പാർലമെന്റിൽ മുഴങ്ങിക്കേട്ടിട്ടുണ്ട്—ചിലപ്പോൾ ആദരവോടെ, മറ്റു ചിലപ്പോൾ കടുത്ത ആരോപണങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ.

സാലിം അലിയും അമേരിക്കൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഡില്ലൻ റിപ്ലിയും ചേർന്ന് പത്തു വാല്യങ്ങളിലായി രചിച്ച ‘ബേർഡ്സ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആൻഡ് പാകിസ്ഥാൻ’ എന്ന ഗ്രന്ഥസമുച്ചയം, വിൽ ഡ്യൂറന്റിന്റെയോ അർണോൾഡ് ടോയൻബിയുടെയോ ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളോട് കിടപിടിക്കുന്ന, പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു വിശ്വവിജ്ഞാനകോശമാണ്. മനുഷ്യചരിത്രത്തെ ഇത്രമേൽ സൂക്ഷ്മമായി രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞതുപോലെ, പക്ഷിലോകത്തെ ഇത്ര ബൃഹത്തായി രേഖപ്പെടുത്തിയ ആ മഹാഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കർത്താവ്, ഒരിക്കൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ കടുത്ത ഭർത്സനത്തിന് ഇരയാകേണ്ടി വന്നു.

1962 സെപ്റ്റംബറിൽ, ദേശാടനപക്ഷികളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ സാലിം അലിയും സഹപ്രവർത്തകരും ഇന്ത്യയിലെ പല വനപ്രദേശങ്ങളിലും ക്യാമ്പുകൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. രാജസ്ഥാനിലെ ഭരത്പൂർ, ഗുജറാത്തിലെ റാൻ ഓഫ് കച്ച്, തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പോയിന്റ് കാലിമർ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു പ്രധാന ക്യാമ്പുകൾ. അമേരിക്കയിലെ ആർമി മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് ടീം സ്ഥാപിച്ച ഒരു അന്തർദേശീയ പ്രോജക്റ്റിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ പഠനം. എന്നാൽ, ‘കാടുകയറിയ ഭാവനയുള്ള’ ഒരു പത്രലേഖകൻ അതിനെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ വ്യാഖ്യാനിച്ചു. ദേശാടനപക്ഷികളിൽ വൈറസ് കുത്തിവച്ച് അമേരിക്ക ഇന്ത്യയിൽ ജൈവയുദ്ധത്തിന് കോപ്പുകൂട്ടുകയാണെന്നും, അതിന് സാലിം അലി കൂട്ടുനിൽക്കുകയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ ഇംഗ്ലീഷ് പത്രത്തിലെ ഒന്നാം പേജ് വാർത്ത.

പാർലമെന്റ് അക്ഷരാർഥത്തിൽ ഇളകിമറിഞ്ഞു. സഭ പ്രക്ഷുബ്ധമായി. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റംവരെ ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടു. ഈ കൊടുങ്കാറ്റിൽ സാലിം അലി തന്റെ ക്യാമ്പുകളെല്ലാം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. ശാന്തനായ നെഹ്‌റുവിന് ഒടുവിൽ ഒരു വിദഗ്ദ്ധസമിതിയെ നിയമിക്കേണ്ടിവന്നു. വൈറോളജിസ്റ്റുകളും ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞരും അടങ്ങിയ സമിതി ആറുമാസത്തിനുശേഷം റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു. ആരോപണങ്ങൾ അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്നു മാത്രമല്ല, സാലിം അലിയുടെ പഠനങ്ങൾക്ക് എല്ലാ പ്രോത്സാഹനവും നൽകണമെന്നും സമിതി ശുപാർശചെയ്തു. അതോടെ മുടങ്ങിയ ക്യാമ്പുകൾ പുനരാരംഭിച്ചു. സാലിം അലി തന്റെ ആത്മകഥയായ ‘ഒരു കുരുവിയുടെ വീഴ്ച’യിൽ (The Fall of a Sparrow) ഈ സംഭവം വിശദമായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.

പിന്നീട്, ഇതേ സഭയിൽ വച്ച് നെഹ്‌റു സാലിം അലിയെ മുക്തകണ്ഠം പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു: “ഞാൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് നൈനിറ്റാൾ ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞപ്പോഴാണ് സാലിം അലിയുടെ ‘ഇന്ത്യയിലെ പക്ഷികൾ’ എന്ന ഗ്രന്ഥം 1942-ൽ വായിച്ചത്. അടുത്ത വർഷം, ആ പുസ്തകം ഞാൻ മകൾ ഇന്ദിരയ്ക്ക് അവളുടെ പിറന്നാൾ സമ്മാനമായി നൽകി. പക്ഷികളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധത്തിന് അത് അവൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി.”

പിതാവിന്റെ പാരമ്പര്യം ഇന്ദിരാഗാന്ധിയും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. 1971-72 കാലഘട്ടത്തിൽ, ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കേന്ദ്ര വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം (Wildlife Protection Act, 1972) പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ, പ്രധാനമന്ത്രിയായ ഇന്ദിരാഗാന്ധി തന്റെ നീണ്ട പ്രസംഗത്തിൽ സാലിം അലിയെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ടാണ് സംസാരിച്ചത്. “പക്ഷികളുടെ വൈവിധ്യം മാത്രമല്ല, അവയുടെ കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന വർണങ്ങളും തന്നെ ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്” എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. ആ നിയമത്തിലെ സംരക്ഷിതപക്ഷികളുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കിയത് സാലിം അലിയുമായി നേരിട്ട് കൂടിയാലോചിച്ചായിരുന്നു. 1983-ൽ ബോംബെ നാച്വറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റിയുടെ നൂറാംപിറന്നാൾ ആഘോഷവേളയിലും 1972-ലെ തന്റെ പാര്‍ലമെന്റ് പ്രസംഗങ്ങൾ അവർ ഉദ്ധരിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ, പക്ഷികൾ എപ്പോഴും ആദരവു മാത്രമല്ല, വിവാദങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. 1978-ൽ മൊറാർജി ദേശായി പ്രധാനമന്ത്രിയായിരിക്കെ, സൗദി അറേബ്യയിൽനിന്നെത്തിയ ഒരു രാജകുമാരൻ, ഗുരുതര വംശനാശം നേരിടുന്ന ‘ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ്’ പക്ഷിയെ രാജസ്ഥാനിൽ വേട്ടയാടിയത് സഭയിൽ വലിയ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കി. അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും, ഉന്നതതല ഇടപെടലുകൾ കാരണം ആ വിഷയം പിന്നീട് കെട്ടടങ്ങി. 1984-ൽ ഭരത്പൂർ പക്ഷിസങ്കേതത്തിൽ കാലിമേയ്ക്കൽ തർക്കത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ പോലീസ് വെടിവയ്പും അഞ്ചു മരണങ്ങളും പാർലമെന്റിനെ പിടിച്ചുകുലുക്കി. അന്നു പ്രധാനമന്ത്രി രാജീവ് ഗാന്ധി നേരിട്ട് ഭരത്പൂർ സന്ദർശിച്ചാണ് പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് താൽക്കാലിക വിരാമമിട്ടത്.

പുതിയ കാലം, പുതിയ ഭീഷണികൾ

2023 ഓഗസ്റ്റിൽ പക്ഷികൾ വീണ്ടും പാർലമെന്റിലെ ഗൗരവമേറിയ ചർച്ചാവിഷയമായി. അത്തവണ, ഒരു സുപ്രധാന ദേശീയരേഖ സഭയിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും വൈൽഡ് ലൈഫ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടും സന്നദ്ധസംഘടനകളും ചേർന്നു നടത്തിയ അഖിലേന്ത്യാ പക്ഷി സർവേയുടെ റിപ്പോർട്ടായിരുന്നു അത്. ഇന്ത്യയിലെ പക്ഷിസമ്പത്ത് ഗണ്യമായി കുറയുന്നു എന്ന ഞെട്ടിക്കുന്ന സത്യമാണ് ആ റിപ്പോർട്ട് വെളിപ്പെടുത്തിയത്. വംശനാശം നേരിടുന്ന പക്ഷികളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ വനം മന്ത്രി ഭൂപേന്ദ്ര യാദവ് സഭയിൽ വിവരിച്ചു. വംശനാശം നേരിടുന്ന പക്ഷികളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ കേന്ദ്ര വനം മന്ത്രി ഭൂപേന്ദ്ര യാദവ് വിവരിച്ചു. കേന്ദ്രമന്ത്രിമാരായിരുന്ന കമല്‍നാഥ്, ജയറാം രമേഷ്, ജയന്തി നടരാജൻ എന്നിവർ വേണ്ടത്ര ഗൃഹപാഠങ്ങൾ നടത്തി ചര്‍ച്ചകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. 1990-കൾ മുതൽ പക്ഷിപ്പനിയാണ് പാർലമെന്റിലെ പക്ഷിചർച്ചകളിലെ മുഖ്യവിഷയം. കേരളത്തിലെ കുട്ടനാട്ടിൽ താറാവുകൾ കൂട്ടത്തോടെ ചത്തൊടുങ്ങിയതും ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടി.

പക്ഷിനിരീക്ഷകനായ സാലിം അലി തന്നെ 1985-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായി പാർലമെന്റിന്റെ ഭാഗമായി എന്നത് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു കൗതുകം. 1987-ൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. പുതിയ പാർലമെന്റ് മന്ദിരത്തിന്റെ ചുവരുകളെ ദേശീയപക്ഷിയായ മയിലിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുമ്പോൾ, അതു കേവലം അലങ്കാരത്തിനപ്പുറം, ഈ മഹാമന്ദിരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ പക്ഷികൾക്കുള്ള സ്ഥാനത്തെക്കൂടി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

രാഷ്ട്രപതിഭവനിലെ ഹരിതസമ്പത്തിനുള്ളിലെ പക്ഷികളെക്കുറിച്ച് രാഷ്ട്രപതിയുടെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന മലയാളി തോമസ് മാത്യു എഴുതിയ ‘Winged Wonders of Rashtrapati Bhavan’ എന്ന ഗ്രന്ഥം, രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജിയുടെ താൽപര്യപ്രകാരം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയതും ഈ പക്ഷിസ്നേഹത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

സൈബീരിയൻ കൊക്കുകൾ എവിടെ?

ഇത്രയൊക്കെയാണെങ്കിലും, ഒരു ചോദ്യം അവശേഷിക്കുന്നു. സൈബീരിയയിൽനിന്ന് എല്ലാവർഷവും ദേശാടനത്തിനെത്തിയിരുന്ന സൈബീരിയൻ കൊക്കുകൾ ഭരത്പൂരിൽ താവളമുറപ്പിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ, 2002 മുതൽ ഈ അതിഥികൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് വരാതായി. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലും പാകിസ്ഥാനിലും അവയെ കൂട്ടമായി വേട്ടയാടിയതാണു കാരണം. 2002 മുതൽ പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ ഈ വിഷയം ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്. പഠനങ്ങൾ പലതും നടന്നു, പക്ഷേ, ആ കൊക്കുകൾ ഇനിയും തിരിച്ചുവന്നിട്ടില്ല. ഈ കൊക്കുകൾ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ദേശാടനപക്ഷികളെ നിരീക്ഷിക്കാൻ കേന്ദ്രപദ്ധതികളുണ്ട്. പക്ഷേ, വിജയം കൈവരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷികളുടെ എണ്ണത്തിലും മുപ്പതുശതമാനം കുറവ് ദേശീയതലത്തിൽ ഉണ്ടെന്നുള്ളതാണ് 2023-ൽ പാര്‍ലമെന്റിൽ സമര്‍പ്പിച്ച പഠനറിപ്പോര്‍ട്ടിൽ പറയുന്നത്.

ഒരുവശത്ത്, സൈബീരിയൻ കൊക്കുകളുടെ ഈ ‘വലിയ നഷ്ടം’ (Great Loss) ഒരു തീരാവേദനയായി നിൽക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് 46 വർഷത്തെ കാത്തിരിപ്പിനു വിരാമമിട്ട് തിരിച്ചെത്തിയ ‘ലോങ് ബിൽഡ് ബുഷ് വാർബ്ലർ’ എന്ന കുഞ്ഞൻ പക്ഷി പ്രത്യാശയുടെ പ്രതീകമാകുന്നു. പാർലമെന്റ് നൽകിയ ആ ‘ബിഗ് സല്യൂട്ട്’ ആ കുരുവിക്ക് മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച്, എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളെയും അതിജീവിച്ച് തിരിച്ചുവരാനുള്ള പ്രകൃതിയുടെ കഴിവിനും, അതു തിരിച്ചറിയാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ വിവേകത്തിനുമുള്ള ആദരവായിരുന്നു. ആ ചിറകടി ശബ്ദം, ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലിൽ ഇനിയും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും.