അച്ചടിയുടെ സുവർണകാലത്ത് വാക്കിന്റെ സത്യവും ധാർമ്മികതയും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്ന പത്രാധിപർ എന്ന കാവൽക്കാരൻ ഇന്നു പടിയിറക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പകരമെത്തിയ മുഖമില്ലാത്ത അൽഗോരിതങ്ങളും കമ്പോളയുക്തികളും മാധ്യമ-സാഹിത്യലോകങ്ങളെ നിർണയിക്കുന്ന കാലത്ത്, സത്യം എങ്ങനെയാണ് എപ്പോഴും രണ്ടാമതാക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവപൂർണമായ ഒരന്വേഷണം. ഡിജിറ്റൽ വിസ്ഫോടനത്തിന്റെ ഈ കാലത്ത് പത്രാധിപത്വം എന്ന ധാർമ്മികദൗത്യം നാം ഓരോരുത്തരും ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതിന്റെ അനിവാര്യതയെ ഈ ലേഖനം ഓർമപ്പെടുത്തുന്നു.
പണ്ട് നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഒരു പടിപ്പുര ഉണ്ടായിരുന്നു. വഴിപോക്കരും വിരുന്നുകാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരും അതുവഴിയായിരുന്നു വീടിനുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നത്. ആര് അകത്തുകടക്കണം, ആര് മുറ്റത്തുനിന്നു മടങ്ങണം എന്നൊക്കെ തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആ ഇടനിലയ്ക്ക് ഒരേസമയം ആതിഥ്യത്തിന്റെ ഊഷ്മളതയും അധികാരത്തിന്റെ കാർക്കശ്യവുമുണ്ടായിരുന്നു. അച്ചടിയുടെ രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ മലയാളിയുടെ വായനലോകത്തിനും അത്തരമൊരു പടിപ്പുരയുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ പേരാണ് പത്രാധിപരുടെ മേശ. തപാലിൽ വന്നുവീഴുന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതികളും സ്വന്തം ലേഖകരും അല്ലാത്തവരും ഓടിക്കിതച്ചെത്തിക്കുന്ന വാർത്തകളും വായനക്കാരുടെ പരിഭവക്കത്തുകളും ആദ്യം ചെന്നുനിന്നത് ആ മേശയ്ക്കു മുന്നിലാണ്. അവിടെനിന്നാണ് ചിലത് അച്ചുനിരത്തുന്നവരുടെ കൈകളിലേക്കും ചിലത് ചവറ്റുകൊട്ടയിലേക്കും ചിലത് ‘പ്രസിദ്ധീകരണയോഗ്യമല്ലാത്തതിനാൽ ഖേദപൂർവം മടക്കുന്നു’ എന്ന കുറിപ്പോടെ രചയിതാക്കളുടെ വിലാസത്തിലേക്കും യാത്ര തിരിച്ചത്.
ഇന്ന് ആ പടിപ്പുര പൊളിച്ചുനീക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആർക്കും എപ്പോഴും ഏതു വഴിയിലൂടെയും ഉള്ളിലേക്ക് കയറിവരാം. ഒരു സ്മാർട്ട്ഫോണും ഇന്റർനെറ്റ് ബന്ധവുമുള്ള ഓരോ മലയാളിയും ഒരേസമയം ലേഖകനും പ്രസാധകനും വിതരണക്കാരനുമായിക്കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പടിപ്പുരയില്ലാത്ത വീട് കാവലില്ലാത്ത വീടാണെന്നു കരുതുന്നിടത്താണ് നമുക്കു പിഴയ്ക്കുന്നത്. പൊളിച്ചുമാറ്റിയ പടിപ്പുരയുടെ സ്ഥാനത്ത് ഇപ്പോൾ മുഖമില്ലാത്ത, പേരില്ലാത്ത, പരാതിക്കത്തയയ്ക്കാൻ വിലാസംപോലുമില്ലാത്ത അനേകം കാവൽക്കാർ നിലയുറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്—അൽഗോരിതങ്ങൾ, പരസ്യദാതാക്കൾ, ഉടമസ്ഥരായ കോർപ്പറേറ്റുകൾ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ അദൃശ്യകരങ്ങൾ, ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ ആക്രോശം. എഡിറ്റർ ഇല്ലാതായ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ എഡിറ്റർമാർ പെരുകിയ ലോകമാണ്; ഇല്ലാതായത് എഡിറ്ററല്ല, എഡിറ്ററുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ആ വിരോധാഭാസത്തിന്റെ വേരുകളിലേക്കും ശാഖകളിലേക്കുമുള്ള ഒരന്വേഷണമാണ് ഈ ലേഖനം.
‘എന്ത്’ എന്നതിനപ്പുറം ‘എന്തുകൊണ്ട്’
പത്രാധിപർ എന്ന സ്ഥാനത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ മാധ്യമപഠനം ആദ്യം കടംകൊണ്ട രൂപകം ‘ഗേറ്റ്കീപ്പിങ്’ അഥവാ പടികാവലാണെന്നത് യാദൃച്ഛികമല്ല. ഭക്ഷണം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ തീൻമേശയിലെത്തുന്ന വഴികളിൽ നിലയുറപ്പിച്ച ‘വാതിൽക്കാവൽക്കാരെ’ക്കുറിച്ച് സാമൂഹികമനശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ കുർട്ട് ലെവിൻ (1947) അവതരിപ്പിച്ച ആശയം, മൂന്നുവർഷത്തിനകം ഡേവിഡ് മാനിങ് വൈറ്റ് ഒരു അമേരിക്കൻ പത്രത്തിലെ ‘വയർ എഡിറ്ററുടെ’ ഒരാഴ്ചത്തെ തീരുമാനങ്ങളിലേക്കു പകർത്തിയപ്പോൾ (1950), വാർത്ത എന്നത് ലോകത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന കാര്യമല്ല, ആരോ തിരഞ്ഞെടുത്ത് നമുക്കു മുന്നിൽ വിളമ്പുന്ന കാര്യമാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് പിറന്നു. ‘മിസ്റ്റർ ഗേറ്റ്സ്’ എന്നു വൈറ്റ് വിളിച്ച ആ പത്രാധിപർ തള്ളിക്കളഞ്ഞ വാർത്തകൾക്ക് അദ്ദേഹംതന്നെ എഴുതിവച്ച കാരണങ്ങളിൽ പലതും വ്യക്തിപരമായ ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളായിരുന്നു എന്ന കണ്ടെത്തൽ, പത്രാധിപരുടെ അധികാരം എത്രമാത്രം മനുഷ്യസഹജമായ പരിമിതികൾക്കു വിധേയമാണെന്നുകൂടി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. വാൾട്ടർ ലിപ്മാൻ ‘പബ്ലിക് ഒപ്പീനിയനി’ൽ (1922) പറഞ്ഞ ‘നമ്മുടെ തലയ്ക്കുള്ളിലെ ചിത്രങ്ങൾ’ മറ്റാരോ വരച്ചുതരുന്നതാണെങ്കിൽ, ആ ചിത്രകാരന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിലായിരുന്നു പത്രാധിപർ. മാധ്യമങ്ങൾ എന്തു ചിന്തിക്കണമെന്നു പറയുന്നതിൽ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുമ്പോഴും എന്തിനെക്കുറിച്ചു ചിന്തിക്കണമെന്നു പറയുന്നതിൽ അസാമാന്യമായി വിജയിക്കുന്നു എന്ന ബെർണാഡ് കോഹന്റെ (1963) നിരീക്ഷണത്തെ മക്കോംസും ഷായും (1972) അനുഭവപഠനത്തിലൂടെ ‘അജൻഡ സെറ്റിങ്’ സിദ്ധാന്തമായി ഉറപ്പിച്ചപ്പോൾ, ആ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലും ഇതേ മേശതന്നെയാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.
പക്ഷേ, പത്രാധിപരെ വെറുമൊരു തിരഞ്ഞെടുപ്പുകാരനായി ചുരുക്കുന്നത് ആ സ്ഥാനത്തോടു ചെയ്യുന്ന നീതികേടാകും. എന്തു പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തിനു പിന്നിൽ, എന്തുകൊണ്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം, ആരോടുള്ള കടപ്പാടിൽ, ആരെ മുറിവേൽപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ഏതു തെളിവിന്റെ ബലത്തിൽ എന്ന ഉപചോദ്യങ്ങളുടെ ഒരു നിരതന്നെ നിന്നിരുന്നു. വാർത്തയുടെ സത്യം പരിശോധിക്കുക, ഭാഷയുടെ കൃത്യത ഉറപ്പാക്കുക, അപകീർത്തിയുടെയും സ്വകാര്യതാലംഘനത്തിന്റെയും അതിരുകൾ കാക്കുക, വായനക്കാരന്റെ വിശ്വാസത്തെ പൊതുസ്വത്തായി കരുതുക എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നതായിരുന്നു ആ കസേരയുടെ ഭാരം. നിയമംപോലും ഈ ഭാരം തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. 1867-ലെ പ്രസ് ആൻഡ് രജിസ്ട്രേഷൻ ഓഫ് ബുക്സ് ആക്ട് പത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിയന്ത്രിക്കുന്നയാളായി ‘എഡിറ്ററെ’ നിർവചിക്കുകയും ആ പേര് പത്രത്തിൽ അച്ചടിക്കണമെന്നു വ്യവസ്ഥചെയ്യുകയും ചെയ്തു; ഒന്നരനൂറ്റാണ്ടിനുശേഷം അതിനു പകരംവന്ന 2023-ലെ പ്രസ് ആൻഡ് രജിസ്ട്രേഷൻ ഓഫ് പീരിയോഡിക്കൽസ് ആക്ടും ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ആ പദവിയെ നിർവചനത്തിൽ നിലനിർത്തുന്നു. അച്ചടിച്ച ഓരോ വാക്കിനും ഒരു മേൽവിലാസമുണ്ടായിരുന്നു; ഇതായിരുന്നു പഴയ മാധ്യമലോകത്തിന്റെ ധാർമ്മികവ്യാകരണം.
കേരളത്തിന്റെ മാധ്യമചരിത്രം പത്രാധിപരുടെ ഈ ഉത്തരവാദിത്വത്തെ ഒരു വീരഗാഥയായിത്തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1910 സെപ്റ്റംബറിൽ തിരുവിതാംകൂർ ദിവാന്റെ ഭരണത്തെ വിമർശിച്ചതിന് സ്വദേശാഭിമാനി കെ. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ നാടുകടത്തുകയും പത്രവും അച്ചുകൂടവും കണ്ടുകെട്ടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, പത്രാധിപരുടെ കസേര അധികാരത്തിനുമുന്നിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ഒരു മനഃസാക്ഷിയായി മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു. ‘എന്റെ നാടുകടത്തൽ’ എന്ന ഓർമക്കുറിപ്പിൽ അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തിയ ആ അനുഭവം, ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനിപ്പുറം പത്രാധിപന്മാർ പടിയിറക്കപ്പെടുമ്പോൾ നാം വീണ്ടും വായിക്കേണ്ട പുസ്തകമാണ്. അന്ന് നാടുകടത്തൽ ഒരു രാജവിളംബരമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് അത് മാന്യമായി ടൈപ്പുചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു കത്തായി രൂപം മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നേയുള്ളൂ.
സാഹിത്യത്തിന്റെ അദൃശ്യശില്പികൾ
വാർത്തയുടെ ലോകത്ത് പത്രാധിപർ സത്യത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ, സാഹിത്യത്തിന്റെ ലോകത്ത് അയാൾ രുചിയുടെ ശില്പിയും പ്രതിഭയുടെ കണ്ടെത്തലുകാരനുമായിരുന്നു. ടി. എസ്. എലിയറ്റിന്റെ ‘ദ വേസ്റ്റ് ലാൻഡി’ന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിൽ എസ്ര പൗണ്ട് നടത്തിയ നിർദയമായ വെട്ടിച്ചുരുക്കലുകൾ, 1971-ൽ ആ കരടുകൾ ഫാക്സിമിലിയായി പുറത്തുവന്നപ്പോഴാണ് ലോകം നേരിൽക്കണ്ടത്; ആധുനികകവിതയുടെ ആ മഹാരേഖ ഒരർത്ഥത്തിൽ രണ്ടുപേരുടെ സൃഷ്ടിയായിരുന്നുവെന്നും, ‘കൂടുതൽ മികച്ച ശില്പി’ എന്ന് എലിയറ്റ് പൗണ്ടിനെ സമർപ്പണത്തിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചത് വെറും ഉപചാരമായിരുന്നില്ലെന്നും അന്നു വ്യക്തമായി. സ്കോട്ട് ഫിറ്റ്സ്ജെറാൾഡിനെയും ഏണസ്റ്റ് ഹെമിങ്വേയെയും തോമസ് വുൾഫിനെയും പ്രസാധനലോകത്തിനു പരിചയപ്പെടുത്തുകയും വുൾഫിന്റെ അതിരില്ലാത്ത കൈയെഴുത്തുപ്രതികളെ നോവലുകളാക്കി മെരുക്കുകയും ചെയ്ത മാക്സ് പെർക്കിൻസിന്റെ ജീവചരിത്രത്തിന് എ. സ്കോട്ട് ബെർഗ് (1978) നൽകിയ പേര് ‘പ്രതിഭയുടെ പത്രാധിപർ’ എന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇതേ ചരിത്രത്തിൽ, റെയ്മണ്ട് കാർവറുടെ ചില കഥകളെ ഗോർഡൻ ലിഷ് പാതിയോളം വെട്ടിമാറ്റി മിനിമലിസത്തിന്റെ മുദ്രയണിയിച്ചതിന്റെ വിവാദകഥയുമുണ്ട് (ഡി. ടി. മാക്സ്, 1998); എഡിറ്റർ എവിടെ നിർത്തുന്നു, എഴുത്തുകാരൻ എവിടെ തുടങ്ങുന്നു എന്ന ചോദ്യം സാഹിത്യത്തിൽ എക്കാലവും തുറന്നുകിടന്നിരുന്നുവെന്നും നാം ഓർക്കണം.
മലയാളത്തിൽ ഈ ശില്പവേല ഒരു സാംസ്കാരികദൗത്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൈവരിച്ചു. കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിളയുടെ മുൻകൈയിൽ രൂപംകൊണ്ട ഭാഷാപോഷിണിസഭയും അതിന്റെ മുഖപത്രമായ ഭാഷാപോഷിണിയും ഗദ്യത്തിനും പദ്യത്തിനും മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, കേസരി എ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള തന്റെ പത്രത്തിന്റെ താളുകളിലൂടെയും നിരൂപണങ്ങളിലൂടെയും ലോകസാഹിത്യത്തിന്റെ ആധുനികപ്രവണതകളെ മലയാളത്തിലേക്കു തുറന്നിട്ടു; ഒരു തലമുറയുടെ സാഹിത്യാഭിരുചി രൂപപ്പെട്ടത് ആ പത്രാധിപമേശയുടെ ചുറ്റുമാണ്. പിൽക്കാലത്ത് മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിന്റെ പത്രാധിപത്വത്തിൽ എം.ടി.വാസുദേവൻ നായർ നടത്തിയ സാഹിത്യപ്രവർത്തനം—പുതിയ എഴുത്തുകാരുടെ ആദ്യകഥകൾക്ക് ഇടം നൽകുകയും ആധുനികതയുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾക്കു വാതിൽ തുറക്കുകയും ചെയ്ത ആ കാലം—ഒരു എഡിറ്റർക്ക് ഒരു ഭാഷയുടെ സർഗഭൂപടംതന്നെ മാറ്റിവരയ്ക്കാനാകുമെന്നതിന്റെ സാക്ഷ്യമാണ്. കലാകൗമുദിയിലും പിന്നീട് സമകാലിക മലയാളം വാരികയിലും എസ്. ജയചന്ദ്രൻ നായർ പുലർത്തിയ പത്രാധിപനിഷ്ഠയും, മലയാളനാട്, കലാകൗമുദി, സമകാലിക മലയാളം എന്നിവയിലൂടെ ദശകങ്ങൾ നീണ്ട ‘സാഹിത്യവാരഫല’ത്തിൽ എം. കൃഷ്ണൻ നായർ ഏറ്റെടുത്ത പൊതുവായനയുടെ പത്രാധിപത്വവും ഇതേ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭിന്നമുഖങ്ങളാണ്.
ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ഒരു കഥ അച്ചടിച്ചുവരിക എന്നത് അന്ന് ഒരു എഴുത്തുകാരന്റെ ദീക്ഷാചടങ്ങുപോലെയായിരുന്നു; മാസങ്ങൾ നീണ്ട കാത്തിരിപ്പും മടങ്ങിവന്ന കവറുകളുടെ അപമാനവും ഒടുവിലത്തെ സ്വീകാര്യതയുടെ ആനന്ദവും ചേർന്ന ആ അനുഭവം, എഴുത്ത് ഒരു തപസ്സാണെന്ന ബോധ്യം മലയാളിയിൽ ഉറപ്പിച്ചു. നമ്മുടെ എഴുത്തുകാർ പത്രാധിപരുടെ മറുപടിക്കത്തിനായി തപാൽക്കാരന്റെ സൈക്കിൾമണിക്കു കാതോർത്തിരുന്നു; ആ കാത്തിരിപ്പിനിടയിൽ അവർ സ്വന്തം കരടുകളെ വീണ്ടും വീണ്ടും വായിച്ചു, തിരുത്തി, ചിലപ്പോൾ കീറിക്കളഞ്ഞു. പത്രാധിപരുടെ നിരാകരണംപോലും ഒരു പാഠശാലയായിരുന്നു.
പടിപ്പുരയുടെ ഇരുണ്ട മറുവശം
ആതിഥ്യത്തിന്റെ ഇടമായിരുന്ന പടിപ്പുര അയിത്തത്തിന്റെ അതിർത്തിരേഖകൂടിയായിരുന്നുവെന്ന് കേരളചരിത്രം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്; അകത്തേക്കു വിളിക്കപ്പെട്ടവരുടെ കണക്കിനൊപ്പം പടിക്കുപുറത്തു നിർത്തപ്പെട്ടവരുടെ കണക്കും നാം സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പത്രാധിപരുടെ മേശയും അതിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല. ആരുടെ ഭാഷ ‘ശുദ്ധം’, ആരുടെ അനുഭവം ‘സാഹിത്യം’, ആരുടെ ദുരിതം ‘വാർത്ത’ എന്നു നിശ്ചയിച്ച ആ അധികാരം ഏറെയും സവർണ്ണരും പുരുഷന്മാരും നഗരവാസികളുമായ ഒരു ചെറുസമൂഹത്തിന്റെ കൈകളിലായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ പത്രവ്യവസായത്തിന്റെ വളർച്ച പഠിച്ച റോബിൻ ജെഫ്രി (2000) ദളിത് പത്രപ്രവർത്തകരുടെ അഭാവത്തെ ഇന്ത്യൻ വാർത്താമുറികളുടെ ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥതയുളവാക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിലൊന്നായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം ഓക്സ്ഫാം ഇന്ത്യയും ന്യൂസ്ലോൺഡ്രിയും ചേർന്നു നടത്തിയ പഠനം (2019), രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ പത്രങ്ങളിലെയും വാർത്താചാനലുകളിലെയും നേതൃസ്ഥാനങ്ങളിൽ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് ഒരാൾപോലുമില്ലെന്നു കണ്ടെത്തി. സ്ത്രീകളുടെ എഴുത്തിനെ ഒരു അരികുപെട്ടിയിലൊതുക്കിയതും കീഴാളാനുഭവങ്ങളെ ‘സാഹിത്യഗുണം കുറഞ്ഞവ’യെന്നു മുദ്രകുത്തി മടക്കിയയച്ചതും പലപ്പോഴും അതേ മേശതന്നെയാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങൾ തുറന്നിട്ട പടിയില്ലാത്ത മുറ്റം പലർക്കും ഒരു വിമോചനമായിരുന്നു. രണ്ടായിരങ്ങളുടെ മധ്യത്തിൽ ‘ബൂലോകം’ എന്നു സ്നേഹപൂർവം വിളിക്കപ്പെട്ട മലയാളം ബ്ലോഗുകളുടെ കാലംമുതൽ ഫേസ്ബുക്കിലെയും ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിലെയും കവിതകൾ വരെ, ആഴ്ചപ്പതിപ്പുകളുടെ പടി കയറാൻ കഴിയാതിരുന്ന അനേകം ശബ്ദങ്ങൾ—ദളിത്, ആദിവാസി എഴുത്തുകാർ, പ്രവാസത്തിന്റെ ഏകാന്തതയിൽ എഴുതിയവർ, ക്വിയർ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവച്ചവർ, നഗരങ്ങളിലെ സാഹിത്യവൃത്തങ്ങൾക്കു പുറത്തുനിന്ന ഗ്രാമീണ എഴുത്തുകാർ—നേരിട്ട് വായനക്കാരിലേക്കെത്തി. ‘ആദ്യം അരിക്കുക, പിന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക’ എന്ന പഴയ ക്രമം ‘ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക, പിന്നെ അരിക്കുക’ എന്നു തലകീഴായതാണ് ഇന്റർനെറ്റ് യുഗത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയെന്ന് ക്ലേ ഷിർക്കി (2008) നിരീക്ഷിച്ചത് ഈ ജനാധിപത്യവൽക്കരണത്തെ മുൻനിർത്തിയാണ്. പത്രാധിപരുടെ അഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതു വിലാപവും, ആ അഭാവം ആർക്കെല്ലാം ആദ്യമായി ശബ്ദം നൽകി എന്ന ചോദ്യത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കാതെ സമഗ്രമാകില്ല.
വേഗത്തിന്റെ വ്യാകരണം
എങ്കിലും, പടിപ്പുര പൊളിച്ചപ്പോൾ ഒലിച്ചുപോയത് അയിത്തം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അച്ചടിയുടെ കാലത്ത് വാർത്ത വായനക്കാരിലെത്താൻ ഒരു രാത്രിയുടെ ദൂരമുണ്ടായിരുന്നു. ഡിജിറ്റൽ വാർത്താപോർട്ടലുകളിലും ചാനലുകളുടെ ‘ബ്രേക്കിങ്’ പ്രവാഹത്തിലും ആ രാത്രി ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു. ആദ്യമെത്തുക എന്നത് ശരിയാകുക എന്നതിനെക്കാൾ വലിയ മൂല്യമായി. ക്ലിക്കുകൾ എണ്ണി വരുമാനം കണക്കാക്കുന്ന പരസ്യവ്യവസ്ഥയിൽ ‘ഞെട്ടിക്കുന്ന’, ‘ഒടുവിൽ സത്യം പുറത്ത്’ തുടങ്ങിയ തലക്കെട്ടുകൾ വാർത്തയെ ഒരു ചൂണ്ടയാക്കി മാറ്റി; ആദ്യപതിപ്പിന്റെ സ്ക്രീൻഷോട്ടുകൾ നാടെങ്ങും പറന്നുകഴിഞ്ഞശേഷം നിശ്ശബ്ദമായി തിരുത്തപ്പെടുന്ന തെറ്റുകൾ ആരും കാണാതെ മാഞ്ഞുപോകുന്നു. പഴയ പത്രം ഒരു തിരുത്ത് അച്ചടിക്കുമ്പോൾ അത് സ്വന്തം തെറ്റിന്റെ പരസ്യമായ ഒരു രേഖ സൂക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു; ഇന്ന് ആ ഉത്തരവാദിത്വം ‘പുതുക്കിയത്’ എന്ന ഒരു ചെറിയ അടയാളത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നു.
ഭാഷയുടെ കാര്യത്തിലും ഈ ശോഷണം പ്രകടമാണ്. ചിതറിയ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷ് വാക്യഘടനയുടെ യാന്ത്രികമൊഴിമാറ്റങ്ങളും അർത്ഥം തെറ്റിക്കുന്ന ചിഹ്നപ്രയോഗങ്ങളും ഓൺലൈൻ മലയാളത്തിന്റെ സ്ഥിരം കാഴ്ചയായി; ഭാഷയുടെ കാവൽക്കാരനായിരുന്ന കോപ്പി എഡിറ്റർ, ചെലവുചുരുക്കലിന്റെ ആദ്യ ഇരയായി വാർത്താമുറികളിൽനിന്ന് പടിയിറക്കപ്പെട്ടു. ഒരു ഭാഷയുടെ ഗദ്യനിലവാരം ഉയർത്തിനിർത്തിയിരുന്നത് അതിന്റെ എഴുത്തുകാർ മാത്രമല്ല, ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിനു വാക്യങ്ങളെ നിശ്ശബ്ദമായി ചെത്തിമിനുക്കിയിരുന്ന പേരറിയാത്ത ഡെസ്ക് ജീവനക്കാർകൂടിയാണെന്ന് അവരുടെ അഭാവത്തിലാണ് നാം തിരിച്ചറിയുന്നത്.
ഓസ്ട്രേലിയൻ മാധ്യമഗവേഷകനായ ആക്സൽ ബ്രൺസ് (2005) ഈ മാറ്റത്തെ ‘ഗേറ്റ്കീപ്പിങ്ങിൽനിന്ന് ഗേറ്റ്വാച്ചിങ്ങിലേക്ക്’ എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. വാതിലടയ്ക്കുന്ന ഒരു കാവൽക്കാരനു പകരം, തുറന്ന വാതിലിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നവയെ നിരീക്ഷിക്കുകയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയും ചെയ്യുന്ന അനേകം വായനക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മ. ഈ സാധ്യതയുടെ ശോഭനമുഖം 2018-ലെ മഹാപ്രളയകാലത്ത് കേരളം കണ്ടതാണ്—സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ഏകോപിപ്പിച്ച ചെറുപ്പക്കാർ ഔദ്യോഗികസംവിധാനങ്ങൾക്കു സമാന്തരമായ ഒരു വിവരശൃംഖലതന്നെ നെയ്തെടുത്തു. പക്ഷേ, അതേ ദിവസങ്ങളിൽത്തന്നെ അണക്കെട്ടു തകരുന്നുവെന്ന വ്യാജശബ്ദസന്ദേശങ്ങൾ വാട്സാപ്പിലൂടെ പരിഭ്രാന്തി പടർത്തിയതും, പകർച്ചവ്യാധികളുടെ കാലത്ത് ‘അത്ഭുതമരുന്നുകൾ’ വിറ്റ സന്ദേശങ്ങൾ വീടുകളിൽനിന്നു വീടുകളിലേക്കു പടർന്നതും നാം മറന്നുകൂടാ. ട്വിറ്ററിലെ ഒരു ദശകത്തിലെ വാർത്താപ്രവാഹം പഠിച്ച സൊറൂഷ് വൊസൂഗിയും സംഘവും (2018) കണ്ടെത്തിയതുപോലെ, നുണ സത്യത്തെക്കാൾ വേഗത്തിലും വിസ്തൃതിയിലും ആഴത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; പത്രാധിപരില്ലാത്ത ലോകത്ത് സത്യം എപ്പോഴും ഓട്ടമത്സരത്തിൽ രണ്ടാമതാണ്.
മുഖമില്ലാത്ത പുതിയ പത്രാധിപർ
ഇവിടെയാണ് ‘എഡിറ്റർ ഇല്ലാത്ത ലോകം’ എന്ന പ്രയോഗംതന്നെ ഒരു മിഥ്യയാണെന്നു നാം തിരിച്ചറിയേണ്ടത്. ഓരോ പ്രഭാതത്തിലും നമ്മുടെ ഫോണിന്റെ സ്ക്രീനിൽ തെളിയുന്ന വാർത്തകളുടെയും വീഡിയോകളുടെയും കവിതകളുടെയും ക്രമം ആരോ തീരുമാനിച്ചതാണ്; ആ ‘ആരോ’ ഒരു മനുഷ്യനല്ല, ഗണിതസൂത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖലയാണെന്നു മാത്രം. പഴയ പത്രാധിപർ ‘ഇതു വായനക്കാരൻ അറിയേണ്ടതാണോ’ എന്നു ചോദിച്ചിടത്ത്, പുതിയ അൽഗോരിതമിക് പത്രാധിപർ ചോദിക്കുന്നത് ‘ഇത് ഇയാളെ എത്രനേരം സ്ക്രീനിനു മുന്നിൽ പിടിച്ചിരുത്തും’ എന്നാണ്. പ്രസക്തിയുടെയും സത്യത്തിന്റെയും സ്ഥാനത്ത് ‘എൻഗേജ്മെന്റ്’ എന്ന ഒറ്റ മാനദണ്ഡം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു; ക്രോധവും ഭയവും വെറുപ്പും ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതികരണം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന വികാരങ്ങളായതിനാൽ അവയുടെ വ്യാപാരം ഏറ്റവും ലാഭകരമായി.
ഓരോരുത്തർക്കും അവരുടെ മുൻവിധികളെ മാത്രം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കണ്ണാടിമുറി ഒരുക്കിക്കൊടുക്കുന്ന ഈ വ്യവസ്ഥയെ എലി പാരിസർ (2011) ‘ഫിൽറ്റർ ബബിൾ’ എന്നു വിളിച്ചു; ഒരേ നാട്ടിൽ, ഒരേ വീട്ടിൽപ്പോലും, ഭിന്നലോകങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരെയാണ് അതു സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. യുക്തിപൂർവ്വമായ സംവാദത്തിലൂടെ പൊതുഅഭിപ്രായം രൂപപ്പെടുന്ന ഇടമായി യുർഗൻ ഹേബർമാസ് വിഭാവനംചെയ്ത ‘പൊതുമണ്ഡലം’ ഇതോടെ പരസ്പരം കേൾക്കാത്ത അനേകം പ്രതിധ്വനിമുറികളായി ചിതറുന്നു. തങ്ങൾ വെറും വഴികളാണെന്നും പ്രസാധകരല്ലെന്നും പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ ആവർത്തിക്കുമ്പോഴും, എന്തു നീക്കംചെയ്യണം, എന്ത് ഉയർത്തിക്കാട്ടണം, എന്തു മറച്ചുവയ്ക്കണം എന്ന് അനുനിമിഷം തീരുമാനിക്കുന്ന അവതന്നെയാണ് ഇന്നത്തെ യഥാർത്ഥ ‘ഇന്റർനെറ്റിന്റെ കാവൽക്കാർ’ എന്ന് ടാർലറ്റൺ ഗില്ലസ്പി (2018) സമർത്ഥിക്കുന്നു. സിലിക്കൺ വാലി പത്രപ്രവർത്തനത്തെ എങ്ങനെ പുനർനിർമ്മിച്ചു എന്നന്വേഷിച്ച എമിലി ബെല്ലും ടെയ്ലർ ഓവനും (2017) ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതുപോലെ, വാർത്താസ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ന് സ്വന്തം വായനക്കാരിലേക്കെത്താൻപോലും പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളുടെ കാരുണ്യത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു; ഒരു അൽഗോരിതം മാറ്റം ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട് ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ വായനക്കാരെ പാതിയാക്കിക്കളയും. മനുഷ്യാനുഭവത്തെ പെരുമാറ്റവിവരങ്ങളാക്കി ഖനനംചെയ്തു വിൽക്കുന്ന ഈ സമ്പദ്ഘടനയെ ശോശന്ന സുബോഫ് (2019) ‘നിരീക്ഷണമുതലാളിത്തം’ എന്നു വിളിക്കുമ്പോൾ, വായനക്കാരൻ ഇവിടെ ഉപഭോക്താവല്ല, ഉൽപ്പന്നമാണെന്ന കയ്പേറിയ സത്യം വെളിപ്പെടുന്നു.
ഏറ്റവും നിർണ്ണായകം, ഈ പുതിയ പത്രാധിപർക്ക് മുഖമില്ല എന്നതാണ്. പഴയ പത്രാധിപരോട് വായനക്കാരനു വിയോജിക്കാമായിരുന്നു, കത്തെഴുതാമായിരുന്നു, കോടതിയിൽ ചോദ്യംചെയ്യാമായിരുന്നു, അടുത്ത ലക്കം ബഹിഷ്കരിക്കാമായിരുന്നു. അൽഗോരിതത്തിന് പരാതിക്കത്തയയ്ക്കാൻ വിലാസമില്ല; അതിന്റെ യുക്തി ഒരു വ്യാപാരരഹസ്യമാണ്. 2025-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ മെറ്റ അമേരിക്കയിൽ മൂന്നാംകക്ഷി വസ്തുതാപരിശോധന അവസാനിപ്പിച്ച് ഉപയോക്താക്കൾ എഴുതുന്ന ‘കമ്മ്യൂണിറ്റി നോട്ടുകളി’ലേക്കു മാറുമെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചത്, ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ അവസാനത്തെ കണ്ണിയും ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ കൈകളിലേക്ക് ഏൽപ്പിക്കുന്ന ഈ പ്രവണതയുടെ സൂചകമാണ്. അച്ചടിയിൽനിന്ന് അൽഗോരിതത്തിലേക്കുള്ള ഈ യാത്രയിൽ നമുക്കു നഷ്ടമായത് ഒരു തൊഴിലല്ല, ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഒരു മേൽവിലാസമാണ്.
ഉടമയും വിപണിയും ഭരണകൂടവും
മുഖ്യധാരാമാധ്യമങ്ങളിൽ പത്രാധിപർ ഇപ്പോഴും ഉണ്ടെന്നു വാദിക്കാം; പക്ഷേ ആ കസേരയുടെ ഉയരം ക്രമേണ താഴ്ത്തപ്പെടുകയാണ്. എഡ്വേർഡ് എസ്. ഹെർമനും നോം ചോംസ്കിയും (1988) ‘മാനുഫാക്ചറിങ് കൺസെന്റി’ൽ വിശദീകരിച്ച വാർത്തയുടെ അരിപ്പകൾ—ഉടമസ്ഥതയുടെ കേന്ദ്രീകരണം, പരസ്യവരുമാനത്തിലുള്ള ആശ്രിതത്വം, അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളെ മാത്രം ഉറവിടമാക്കുന്ന ശീലം, വിമർശകരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ‘ഫ്ലാക്ക്’, ഒരു പൊതുശത്രുവിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പ്രത്യയശാസ്ത്രം—ഇന്ന് അന്നത്തേക്കാൾ നഗ്നമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വാർത്താമുറിയെയും പരസ്യവിഭാഗത്തെയും വേർതിരിച്ചിരുന്ന അദൃശ്യമതിൽ പല സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഇടിഞ്ഞുവീണിരിക്കുന്നു; പ്രതിഫലം വാങ്ങി വാർത്തയുടെ വേഷത്തിൽ പരസ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ‘പെയ്ഡ് ന്യൂസ്’ പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസ് കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഉപസമിതി (2010) തയ്യാറാക്കിയ റിപ്പോർട്ട്, പത്രാധിപരുടെ മേശയ്ക്കു മുകളിലൂടെ വിപണി എങ്ങനെ വാർത്ത നിശ്ചയിക്കുന്നുവെന്നതിന്റെ ഔദ്യോഗികസാക്ഷ്യമാണ്.
ഇതിനെക്കാൾ ഗൗരവമുള്ളതാണ് രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തികശക്തികൾ പത്രാധിപന്മാരെ നേരിട്ടു പടിയിറക്കുന്ന പ്രവണത. സ്വദേശാഭിമാനിയുടെ കാലത്തെപ്പോലെ ഇന്ന് ഒരു രാജവിളംബരത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല; ഉടമസ്ഥതയിലെ ഒരു മാറ്റം മതി. 2022-ൽ എൻ. ഡി. ടി. വി.യുടെ നിയന്ത്രണം അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ കൈകളിലേക്കു മാറിയതിനു പിന്നാലെ സ്ഥാപകർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ പടിയിറങ്ങിയത്, ആ സ്ഥാപനത്തിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചു വ്യാപകമായ ആശങ്കകൾ ഉയർത്തി. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മാതൃകയായി കരുതപ്പെടുന്ന അമേരിക്കയിൽപ്പോലും, 2024-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുഖപ്രസംഗത്തിലൂടെ ഒരു സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പിന്തുണയ്ക്കാനുള്ള തീരുമാനം ഉടമ തടഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ലോസ് ആഞ്ചലസ് ടൈംസിന്റെ മുഖപ്രസംഗവിഭാഗം മേധാവി രാജിവച്ചതും, 2025-ൽ വാഷിങ്ടൺ പോസ്റ്റിന്റെ അഭിപ്രായപേജുകളുടെ ദിശ ഉടമ പുനർനിശ്ചയിച്ചതോടെ അതിന്റെ എഡിറ്റർ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞതും ഇതേ കഥയുടെ ആഗോളപതിപ്പുകളാണ്.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇടപെടലാകട്ടെ, ലൈസൻസ് നിഷേധത്തിന്റെയും നികുതിപരിശോധനകളുടെയും സർക്കാർ പരസ്യങ്ങൾ പിൻവലിക്കലിന്റെയും രൂപങ്ങളിലാണ് ഇന്നെത്തുന്നത്. 2022-ൽ മീഡിയവൺ ചാനലിന്റെ സംപ്രേഷണാനുമതി പുതുക്കാതിരുന്ന കേന്ദ്രനടപടി 2023-ൽ സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കിയതും, 2021-ലെ ഐ. ടി. ചട്ടങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ വാർത്താപ്രസാധകരെ സർക്കാർതല മേൽനോട്ടസംവിധാനത്തിനു കീഴിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചതും, അവയിലെ വ്യവസ്ഥകൾ കോടതികളിൽ ചോദ്യംചെയ്യപ്പെട്ടതും ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ സമകാലികരേഖകളാണ്. ഫലം, പടിയിറക്കപ്പെടാത്ത പത്രാധിപരുടെ ഉള്ളിൽപ്പോലും ഒരു ആഭ്യന്തരസെൻസർ ജനിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഏതു വാർത്ത ഉടമയ്ക്ക് അനിഷ്ടമുണ്ടാക്കും, ഏതു മുഖപ്രസംഗം പരസ്യദാതാവിനെ അകറ്റും, ഏതു കാർട്ടൂൺ അധികാരികളെ പ്രകോപിപ്പിക്കും എന്ന കണക്കുകൂട്ടൽ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനു മുൻപേ നടന്നുകഴിയുന്നു. പുറത്തുനിന്ന് ആരും പടിയിറക്കേണ്ടതില്ലാത്തവിധം പത്രാധിപർ സ്വയം തന്റെ കസേരയുടെ ഉയരം കുറയ്ക്കുന്നു. ഇതാണ് ഏറ്റവും നിശ്ശബ്ദമായ നാടുകടത്തൽ.
ലൈക്കുകളുടെ സാഹിത്യവും തിരുത്തപ്പെടാത്ത പ്രതിഭയും
സാഹിത്യലോകത്ത് പത്രാധിപരുടെ അഭാവം മറ്റൊരു രൂപത്തിലാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. സമൂഹമാധ്യമത്തിലെ ഒരു കവിതയ്ക്കു കിട്ടുന്ന നൂറു ലൈക്കുകൾ ഇന്ന് പഴയ സ്വീകാര്യതാകത്തിന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു; മാസങ്ങളുടെ കാത്തിരിപ്പിനു പകരം നിമിഷങ്ങളുടെ അംഗീകാരം. എന്നാൽ ആ ലൈക്കുകളിൽ ഏറെയും വായനയുടേതല്ല, സൗഹൃദത്തിന്റെയും പരസ്പരസഹായത്തിന്റെയും അടയാളങ്ങളാണെന്ന് നമുക്കെല്ലാം അറിയാം. ‘ഇതു വീണ്ടും എഴുതൂ’, ‘ഈ വരി അനാവശ്യമാണ്’, ‘ഇവിടെ നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ ആവർത്തിക്കുന്നു’ എന്നു പറയാൻ ധൈര്യമുള്ള ഒരു കണ്ണ്—ആദ്യവായനക്കാരനായ ആ കർക്കശവിമർശകൻ—ഇല്ലാതായപ്പോൾ, പല പ്രതിഭകളും അവരുടെ ആദ്യകരടിൽത്തന്നെ തളംകെട്ടിനിൽക്കുന്നു. ആൻഡ്രൂ കീൻ (2007) ‘അമച്വറിന്റെ ആരാധന’ എന്നു പരിഹസിച്ച ഈ അവസ്ഥയെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിരുകടന്ന അഭിജാതവാദത്തോടെയല്ലെങ്കിലും, ഗൗരവത്തോടെ കാണേണ്ടതുണ്ട്.
ആമസോൺ കിൻഡിൽ മുതൽ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലെ കഥാപ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വരെയുള്ള സ്വയംപ്രസാധനസംവിധാനങ്ങൾ എഴുത്തുകാരനും വായനക്കാരനുമിടയിലെ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി—ഒപ്പം എല്ലാ അരിപ്പകളും. ഒരു കൈയെഴുത്തുപ്രതിയുടെ ഘടനയും ആഖ്യാനവും എഴുത്തുകാരനോടൊപ്പമിരുന്നു പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ‘ഡെവലപ്മെന്റൽ എഡിറ്റർ’ എന്ന പ്രൊഫഷണൽ, പാശ്ചാത്യപ്രസാധനരംഗത്തെപ്പോലെ മലയാളപ്രസാധനത്തിൽ ഒരിക്കലും ഒരു സ്ഥാനമായി വേരുറച്ചിരുന്നില്ല എന്നതും ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്; ആ വിടവു നികത്തിയിരുന്നത് ആനുകാലികങ്ങളുടെ പത്രാധിപന്മാരും നിരൂപകരുമായിരുന്നു. നിരൂപണം ഒരർത്ഥത്തിൽ ഒരു രണ്ടാം പത്രാധിപത്വമായിരുന്നു—കൃതികളെ വായനയുടെ തുലാസിൽവച്ചു തൂക്കിയ എം. കൃഷ്ണൻ നായരുടെ നിർദയത്വവും കെ. പി. അപ്പന്റെ ധൈഷണികമായ ആഴവും ഒരു തലമുറയുടെ വായനയെ ശിക്ഷണംചെയ്തു. ആനുകാലികങ്ങളുടെ പ്രചാരം ഇടിയുകയും ഗൗരവമുള്ള നിരൂപണത്തിന്റെ ഇടം ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ സ്ഥാനത്ത് ഒരു മിനിറ്റു ദൈർഘ്യമുള്ള പുസ്തകറീലുകളും പ്രസാധകരുടെ പ്രചാരണക്കുറിപ്പുകളും പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നു. വിമർശനം വിപണനമാകുമ്പോൾ വിടവ് ഗർത്തമാകുന്നു.
എന്നിട്ടും ഈ ചിത്രം പൂർണ്ണമായും ഇരുണ്ടതല്ല. ഗൗരവമുള്ള എഡിറ്റോറിയൽ സംസ്കാരം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ഓൺലൈൻ സാഹിത്യമാസികകളും, പഴയ ലിറ്റിൽ മാഗസിനുകളുടെ കലാപവീര്യം വെബ്ബിലേക്കു പകർത്തിയ ചെറുകൂട്ടായ്മകളും, പത്രാധിപത്വം ഡിജിറ്റൽ ഇടത്തിലും സാധ്യമാണെന്നു തെളിയിക്കുന്നു. പ്രശ്നം മാധ്യമത്തിന്റേതല്ല, മൂല്യവ്യവസ്ഥയുടേതാണ്—അച്ചടിയും സ്ക്രീനും വെറും പാത്രങ്ങൾ മാത്രം; അതിൽ എന്തു നിറയ്ക്കണമെന്നു തീരുമാനിക്കുന്ന വിവേകമാണ് പ്രധാനം.
പത്രാധിപത്വത്തിന്റെ വീണ്ടെടുപ്പ്
അപ്പോൾ എന്താണ് പോംവഴി? പഴയ പടിപ്പുര അതിന്റെ എല്ലാ അയിത്തങ്ങളോടുംകൂടി പുനർനിർമ്മിക്കലല്ല അത്; ഗൃഹാതുരതയുടെ ആ പ്രലോഭനത്തെ നാം ചെറുക്കണം. പത്രാധിപർ ഒരു വ്യക്തി എന്നതിൽനിന്ന് ഒരു ധർമമായി—സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ പങ്കിടപ്പെടുന്ന ഒരു ഉത്തരവാദിത്വമായി—പുനർവിഭാവനംചെയ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തലത്തിൽ, എഡിറ്റോറിയൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഉടമസ്ഥതയുടെ ഇംഗിതങ്ങളിൽനിന്നു സംരക്ഷിക്കുന്ന ഘടനകളാണ് ആദ്യം വേണ്ടത്—എഡിറ്റോറിയൽ ചാർട്ടറുകൾ, ഉടമസ്ഥതയിലെ സുതാര്യത, ബ്രിട്ടനിലെ ‘ദ ഗാർഡിയനെ’ ഉടമകളുടെ ഇംഗിതങ്ങളിൽനിന്നു കാക്കാൻ രൂപീകരിച്ച സ്കോട്ട് ട്രസ്റ്റ് പോലെയുള്ള മാതൃകകൾ. 2006-ൽ ‘ദ ഹിന്ദു’ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ഏർപ്പെടുത്തിയ ‘റീഡേഴ്സ് എഡിറ്റർ’ സംവിധാനം—വായനക്കാരുടെ പരാതികൾ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിച്ച് പരസ്യമായി മറുപടി നൽകുന്ന ഒരു പൊതുപത്രാധിപർ—ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളും മാതൃകയാക്കേണ്ടതാണ്. പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളുടെ തലത്തിൽ, അൽഗോരിതമിക് പത്രാധിപത്വം സുതാര്യതയ്ക്കും ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും വിധേയമാകണം; വൻകിട പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളോട് അവയുടെ ശുപാർശാസംവിധാനങ്ങളുടെ യുക്തി വെളിപ്പെടുത്താനും സാമൂഹിക അപകടസാധ്യതകൾ വിലയിരുത്താനും ആവശ്യപ്പെടുന്ന യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ഡിജിറ്റൽ സർവീസസ് ആക്ട് (2022) ഈ ദിശയിലുള്ള ഒരു ചുവടാണ്. എന്നാൽ അത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഭരണകൂടസെൻസർഷിപ്പിന്റെ പുതിയ ഉപകരണങ്ങളായി മാറാതിരിക്കാനുള്ള ജാഗ്രതയും അതോടൊപ്പം വേണം.
വായനക്കാരന്റെ തലത്തിലാണ് ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം സംഭവിക്കേണ്ടത്. പങ്കുവയ്ക്കുംമുൻപ് ഒരു നിമിഷം നിർത്തി ‘ഇത് ആരു പറഞ്ഞു, എന്തിന്, ഏതു തെളിവിൽ’ എന്നു സ്വയം ചോദിക്കുന്ന ഓരോ വായനക്കാരനും ഒരു ചെറിയ പത്രാധിപരാണ്; ആ ശീലം വളർത്തുന്ന മാധ്യമസാക്ഷരത വിദ്യാലയങ്ങളിൽനിന്നുതന്നെ തുടങ്ങണം, കേരളം ഇതിനകം പരീക്ഷിച്ചുതുടങ്ങിയ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതാപരിപാടികൾ പാഠ്യപദ്ധതിയുടെ സ്ഥിരഭാഗമാകണം. എഴുത്തുകാരന്റെ തലത്തിൽ, ലൈക്കുകളുടെ തിടുക്കത്തിനപ്പുറം സ്വന്തം കരടുകളെ കാലത്തിന്റെ അടുപ്പിൽ ഒരുവട്ടംകൂടി പാകപ്പെടുത്താനുള്ള ക്ഷമയും, സഹഎഴുത്തുകാരുടെ കർക്കശമായ വായനയെ സ്വാഗതംചെയ്യാനുള്ള വിനയവും വീണ്ടെടുക്കണം. പൗരസമൂഹത്തിന്റെ തലത്തിൽ, വായനക്കാരുടെ വരിസംഖ്യയിലും സഹകരണ ഉടമസ്ഥതയിലും നിലനിൽക്കുന്ന സ്വതന്ത്രമാധ്യമങ്ങളെയും സാഹിത്യമാസികകളെയും പിന്തുണയ്ക്കുക എന്നത് ഒരു ജനാധിപത്യധർമമായി നാം ഏറ്റെടുക്കണം; പരസ്യദാതാവിനോടല്ല, വായനക്കാരനോടു കടപ്പെട്ട ഒരു പത്രാധിപർക്കേ പടിയിറക്കപ്പെടാതെ നിവർന്നുനിൽക്കാനാകൂ.
പഴയ തറവാടുകളുടെ പടിപ്പുരയിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ഒരു വിളക്കു കൊളുത്തിവയ്ക്കുന്ന പതിവ് പലയിടത്തുമുണ്ടായിരുന്നു; ഇരുട്ടിൽ വഴിതെറ്റി വരുന്നവർക്ക് വീടിന്റെ ദിശ കാണിക്കാനുള്ള ആ വെളിച്ചം വാതിലടയ്ക്കാനുള്ളതായിരുന്നില്ല, വഴികാണിക്കാനുള്ളതായിരുന്നു. പത്രാധിപരില്ലാത്ത ഈ കാലത്ത് നമുക്കു വേണ്ടത് വാതിൽ കാക്കുന്ന ഒരു കാവൽക്കാരനെയല്ല, ആ വിളക്കു കെടാതെ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരാളെയാണ്—ആരെയും പടിക്കുപുറത്തു നിർത്താതെ, എന്നാൽ ഇരുട്ടിനെ വെളിച്ചമെന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കാൻ അനുവദിക്കാതെ, സത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴി കാണിക്കുന്ന ഒരു ധാർമ്മികസാന്നിധ്യം. ആ വിളക്ക് ഇനി ഒരു പത്രാധിപരുടെ മേശപ്പുറത്തു മാത്രമല്ല, ഓരോ എഴുത്തുകാരന്റെയും ഓരോ വായനക്കാരന്റെയും ഓരോ പങ്കുവയ്ക്കലിന്റെയും ഉമ്മറത്താണ് കൊളുത്തിവയ്ക്കേണ്ടത്. എഡിറ്റർ ഇല്ലാതായ ലോകത്തെ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ഒരേയൊരു വഴി, നാമോരോരുത്തരും അല്പാല്പമായി പത്രാധിപരായിത്തീരുക എന്നതാണ്—അല്ലെങ്കിൽ, പടിപ്പുരയില്ലാത്ത ആ വീട്ടിലേക്ക് ഇരുട്ടുമാത്രമാകും കയറിവരിക.
സഹായകസ്രോതസ്സുകൾ
പുതുപ്പള്ളി രാഘവൻ. കേരള പത്രപ്രവർത്തനചരിത്രം. തൃശൂർ: കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി, 1985.
Bell, Emily, and Taylor Owen. The Platform Press: How Silicon Valley Reengineered Journalism. New York: Tow Center for Digital Journalism, Columbia University, 2017.
Berg, A. Scott. Max Perkins: Editor of Genius. New York: E. P. Dutton, 1978.
Bruns, Axel. Gatewatching: Collaborative Online News Production. New York: Peter Lang, 2005.
Cohen, Bernard C. The Press and Foreign Policy. Princeton: Princeton University Press, 1963.
Eliot, T. S. The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts Including the Annotations of Ezra Pound. Edited by Valerie Eliot. London: Faber and Faber, 1971.
European Union. Regulation (EU) 2022/2065 on a Single Market for Digital Services (Digital Services Act). 2022.
Gillespie, Tarleton. Custodians of the Internet: Platforms, Content Moderation, and the Hidden Decisions That Shape Social Media. New Haven: Yale University Press, 2018.
Government of India. The Press and Registration of Books Act, 1867; The Press and Registration of Periodicals Act, 2023.
Government of India. Information Technology (Intermediary Guidelines and Digital Media Ethics Code) Rules, 2021.
Habermas, Jürgen. The Structural Transformation of the Public Sphere. 1962. Translated by Thomas Burger. Cambridge, MA: MIT Press, 1989.
Herman, Edward S., and Noam Chomsky. Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. New York: Pantheon, 1988.
Jeffrey, Robin. India’s Newspaper Revolution: Capitalism, Politics and the Indian-Language Press, 1977–99. London: Hurst; New Delhi: Oxford University Press, 2000.
Keen, Andrew. The Cult of the Amateur: How Today’s Internet Is Killing Our Culture. New York: Doubleday, 2007.
Lewin, Kurt. “Frontiers in Group Dynamics II: Channels of Group Life; Social Planning and Action Research.” Human Relations 1, no. 2 (1947): 143–153.
Lippmann, Walter. Public Opinion. New York: Harcourt, Brace and Company, 1922.
Max, D. T. “The Carver Chronicles.” The New York Times Magazine, 9 August 1998.
McCombs, Maxwell E., and Donald L. Shaw. “The Agenda-Setting Function of Mass Media.” Public Opinion Quarterly 36, no. 2 (1972): 176–187.
Meta. “More Speech and Fewer Mistakes.” Meta Newsroom, 7 January 2025.
Oxfam India and Newslaundry. Who Tells Our Stories Matters: Representation of Marginalised Caste Groups in Indian Newsrooms. 2019.
Pariser, Eli. The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You. New York: Penguin Press, 2011.
Press Council of India. Paid News: How Corruption in the Indian Media Undermines Democracy. Sub-Committee Report (Paranjoy Guha Thakurta and K. Sreenivas Reddy), 2010.
Shirky, Clay. Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations. New York: Penguin Press, 2008.
Supreme Court of India. Madhyamam Broadcasting Ltd. v. Union of India, judgment dated 5 April 2023.
Vosoughi, Soroush, Deb Roy, and Sinan Aral. “The Spread of True and False News Online.” Science 359, no. 6380 (2018): 1146–1151.
White, David Manning. “The ‘Gate Keeper’: A Case Study in the Selection of News.” Journalism Quarterly 27, no. 4 (1950): 383–390.
Zuboff, Shoshana. The Age of Surveillance Capitalism. New York: PublicAffairs, 2019.
(കേരള സർവകലാശാല മലയാളവിഭാഗം പ്രൊഫസറാണ് ലേഖകൻ)


